Yayın Özeti

Hediye Levent'in sunuculuğunda gerçekleştirilen programda, Şengal meselesine ilişkin tarafların öncelikleri ele alındı. 2015'ten yakın zamana kadar PKK açısından Şengal'in IŞİD'den kurtarılmasının ardından bölgede ağırlıklı olarak Ezidilerden oluşan YBŞ adlı silahlı bir grup organize edildi, eğitildi ve hiyerarşik bir yapı oluşturuldu. Bu yapı içinde Kandil'den gelen çok sayıda PKK'lı da yer aldı.

Şengal'in konumu itibarıyla Irak-Suriye sınır hattında kritik bir noktada bulunduğu belirtildi. PKK, Şengal sayesinde sınır hattının önemli bir kısmını tek başına kontrol eder hale geldi ve bu durum Ankara'da ciddi rahatsızlık yarattı. PKK, Şengal üzerinden Suriye tarafına lojistik aktarımı yapıyor, kaçak geçişler gerçekleştiriyordu. Kandil, Mahmur, Şengal ve Suriye tarafı şeklinde bir hat oluşmuştu; lojistik, insan, savaşçı, silah taşınıyor, rotasyon yapılıyor ve yaralılar Suriye tarafından getiriliyordu.

Haşdi Şabi açısından da Şengal büyük önem taşıyordu. 2015 sonrası süreçte Haşdi Şabi, Bağdat'taki İran yanlısı politikalar sebebiyle sahada operasyonlar yaptı. Şengal, İran'ın Suriye'ye ve Suriye üzerinden Lübnan'daki Hizbullah'a silah, para ve lojistik ulaştırma hattının ana istasyonu konumundaydı. Bu dönemde Haşdi Şabi ile YBŞ ve PKK arasındaki ilişkiler oldukça iyiydi; YBŞ ile Haşdi Şabi defalarca ortak operasyon yaptı, YBŞ'nin silah, masraf ve lojistiğini Haşdi Şabi karşıladı. Bu işbirliğinin temelinde Irak-Suriye sınırını kontrol edebilme çıkarı yatıyordu.

Türkiye'de süreç başladıktan sonra Ankara, Şengal'in sürece karşı çıkan PKK'lıların gittiği, toplandığı ve yeniden organize olabileceği bir yer olacağını düşünüyor. Sürece karşı çıkanların alternatifi olarak Şengal görülüyor. Ayrıca Suriye sahasında SDG dağılmış ve özyönetim sona ermiş olsa da, sınırın Irak tarafında Şengal gibi yakın bir noktada hazır güçlerin lojistik merkezinin olmasının, Irak'tan Suriye içlerine yönelik hızlı bir PKK varlığı akışına sebep olabileceği değerlendiriliyor.

İran açısından da Suriye içine sızmak ve Lübnan'daki Hizbullah'a silah göndermek için bu hat hala önemli. Silah sevkiyatı öncekine göre çok azalmış olsa da devam ediyor. Kerkük-Banyas hattına petrol taşıyan yakıt tankerlerinin içlerine zulalar yapıldığı ve bu zulalar üzerinden Banyas'a kadar silah, para ve ileri teknoloji askeri malzemelerin gönderildiği keşfedilmişti.

Ankara, Türkiye'deki açılım sürecinin sadece PKK'nın silah bırakmasıyla çözülemeyeceğini, sahadaki bütün potansiyel risklerin ortadan kaldırılması gerektiğini düşünüyor. Irak sahasında Kandil, Mahmur, Sincar/Şengal, Irak-Suriye sınırı ve Suriye tarafı bir bütün olarak ele alınıyor.

Kerkük'ten Suriye'ye giden petrol hattı üzerinde Şengal bulunuyor. Henüz boru hattı inşa edilmedi ancak bu hat üzerinden devam eden petrol akışına ve oradan gelecek paraya Bağdat'ın ihtiyacı var. Şengal şu anda bir çatışma bölgesi değil ancak YBŞ'nin varlığı, Haşdi Şabi ile uzun süre birlikte operasyon yapması ve PKK tarafından organize edilmesi orayı gerilim potansiyeli olan bir yer haline getiriyor. Bağdat, bu hattı açık tutmak için sahanın yüzde yüz kontrol altına alınması gerektiğini belirtiyor.

En önemli mesele olarak Kalkınma Yolu projesi öne çıkıyor. Basra'dan Türkiye'ye, Türkiye'den Avrupa'ya uzanacak proje için milyar dolarlık yatırımın hayata geçirilmesi amacıyla sahanın temizlenmesi gerekiyor. Irak sahasındaki bu büyük projeler, Türkiye'nin terörsüz Türkiye sürecini başlatmasına sebep olan faktörlerden biri. Kalkınma Yolu projesinin güzergahında IŞİD, Haşdi Şabi ve PKK gibi unsurlar bulunuyor. Bunların kontrol altına alınması ve güvenliğin istikrarlı hale getirilmesi hem Ankara hem Bağdat açısından gerekli görülüyor. Peşmerge'nin birleşmesi meselesi de bu mıntıka temizliğiyle alakalı. Kalkınma Yolu projesinin Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi içinden geçmesi konuşuluyor.