Osmanlı'da modernleşme - 10 II. Abdulhamid, istibdad ve telgraf. Dr. Bahadır Çelebi ile konuşuyoruz

06 Ağu 2026

Yayın Özeti

Hediye Levent'in sunuculuğunda, Daktilo 1984 kanalından Dr. Bahadır Çelebi'nin katılımıyla gerçekleşen bu yayında, Osmanlı'da reform ve aydınlanma süreçleri bağlamında II. Abdülhamid dönemi ele alınmıştır. Sohbet, Abdülhamid'in tahta çıkışından itibaren dönemin siyasi, sosyal ve teknolojik gelişmelerini kapsamaktadır.

Programda, 1876 yılının Osmanlı için çalkantılı bir dönem olduğu, mali çöküş ve Balkanlardaki isyanların etkisiyle II. Abdülhamid'in, anayasa ve meclis vaadiyle tahta çıkarıldığı anlatılmıştır. Abdülhamid'in şüpheci ve paranoyak kişiliğinin, dönemin suikast girişimleri ve siyasi istikrarsızlıklarla birleşerek istibdat rejimine zemin hazırladığı vurgulanmıştır.

Yayının ana temasını, Abdülhamid'in telgraf teknolojisini bir kontrol ve yönetim aracı olarak kullanması oluşturmuştur. Yıldız Sarayı'nı merkez alan bir yönetim kuran padişahın, taşradaki valiler ve yerel liderlerle doğrudan ve gizli iletişim kurmak için şifreli telgraf hatlarını kullandığı, böylece Babıali'yi devre dışı bırakarak mutlak bir merkeziyetçilik kurduğu anlatılmıştır. Telgraf hatlarının döşenmesinin, hem devletin kontrolünü güçlendirmek hem de muhalefeti bastırmak amacıyla yapıldığı örneklerle açıklanmıştır.

Abdülhamid döneminde bürokrasinin ve eğitim kurumlarının sayısının arttığı, ancak bu gelişmelerin de padişahın gücünü pekiştirmek amacıyla kullanıldığı belirtilmiştir. Ayrıca, telgrafhanelerin halk tarafından basılması gibi eylemlerin, ilerleyen dönemde muhalefetin önemli bir stratejisi haline geldiği ve 1908 Devrimi'nde telgrafın oynadığı role değinilmiştir. Program, izleyicilerden gelen soruların yanıtlanması ve kapanış konuşmalarıyla sona ermiştir.

Youtube'ta aç

İzleyici yorumları

Bu yayın için izleyiciler toplamda 31 yorumda bulunmuş. 4400 defa izlenen yayın 267 kişi tarafından beğenilmiş.

Yorumlarda genel olarak yayın için teşekkürler, beğeni ifadeleri ve içerik talepleri öne çıkıyor. Bazı izleyiciler konunun devamını isterken, bir izleyici Selçuklularla ilgili yayın yapılmasını öneriyor. Ayrıca, yayında bahsedilen döneme dair kişisel gözlemler ve tarihi anekdotlar paylaşılıyor; örneğin, bir yorumda telgraf dinleme konusunda teknik bir açıklama yapılırken, bir başkasında Abdülhamid dönemindeki Fizan sürgünlerinin dile yansımasından bahsediliyor. Konuk Dr. Bahadır Çelebi'ye başsağlığı dilekleri de yer alıyor. Yayının içeriğiyle ilgili objektif tarih anlatımı takdir edilmiş.