İran'ı geziyoruz - 3 - Gazeteci Cansel Tan ve İranlı Ferinuş Soltani ile konuşuyoruz.

19 Eyl 2026

Yayın Özeti

Hediye Levent'in sunuculuğunda gerçekleşen yayında, gazeteci Canan Tan ve İranlı konuk Ferunuş Soltani, İran'ın kültürel zenginliklerini ele aldı. Yayının ana konusu, Firdevsi'nin Şehnamesi etrafında şekillenen cinler, devler, periler, batıl inançlar ve efsanelerdi.

Canan, Firdevsi'nin mezarını ziyaretinden görseller paylaşarak başladı. Mezarın Büyük Küroş'un mezarına benzerliği, nilüfer çiçekleri ve selvi ağaçlarının sembolik anlamları üzerinde duruldu. Ferunuş Hanım, bir İranlı gözünden Firdevsi'nin toplumsal bellekteki yerini, Şehname'nin Farsçayı koruma amacını ve İran'ın İslam öncesi ile İslam sonrası kültürünü nasıl harmanladığını anlattı.

Rüstem ve Sohrab hikayesi detaylıca anlatıldı. Bu hikayeden doğan Nuş daruya deyiminin anlamı ve günlük hayattaki kullanımı açıklandı. Zorhane ve pehlivanlık geleneğinin yedi aşaması, Şehname'deki kahramanların duygusal yönleri ve İran toplumunda erkeklerin duygularını ifade etme biçimi tartışıldı.

Yayının ilerleyen bölümlerinde, İran folklorundaki çeşitli doğaüstü varlıklar tanıtıldı. Devlerin ve perilerin tarihsel ve kültürel kökenleri, Al karısı, Şeve, Behtak (karabasan), Umre Hadrellif ve Şumut gibi farklı cin figürleri ele alındı. Bu varlıkların genellikle çocukları korkutmak veya belirli davranışları engellemek için kullanılan anlatılar olduğu vurgulandı.

İran Kürdistanı'ndaki Buga Barani (yağmur gelini) ritüeli ve Huzistan'daki Afro-İranlıların Zar ritüeli detaylıca incelendi. Zar ritüelinin müzik ve dans yoluyla şifa arayışı olduğu, babazar ve mamazar figürlerinin rolü açıklandı.

Son olarak, İran'da yaygın olan üzerlik yakma, tütsü kültürü, yolculuk öncesi Kur'an tutma ve Perşembe akşamları sadaka çıkarma gibi günlük hayattaki dini ve kültürel uygulamalar paylaşıldı. Yayın, konukların teşekkür konuşmaları ve gelecek yayın planlarıyla sona erdi.

Youtube'ta aç

İzleyici yorumları

Bu yayın için izleyiciler toplamda 47 yorumda bulunmuş. 10866 defa izlenen yayın 321 kişi tarafından beğenilmiş.

Yorumlarda büyük çoğunluk programı ve konukları çok beğendiğini, teşekkür ve takdir duygularını dile getirmiş; özellikle Cansel Hanım’ın anlatımındaki huzur ve bilgi birikimi övülmüş, Ferinuş Hanım’ın yeniden görülmesinden duyulan memnuniyet belirtilmiş. İslam öncesi ritüellerin günlük yaşamda hâlâ sürdüğü, nazar, lohusa odasına süpürge koyma, üzerlik ve tütsü gibi uygulamaların Anadolu’da da yaygın olduğu anlatılmış; bazı yorumcular kendi ailelerinden ve yörelerinden örnekler vermiş. Programın siyasetsiz ve dinlendirici olması takdir edilmiş. Şeb-i Yelda, nilüfer ağacı, zorhane gibi konuların yeniden ele alınması istenmiş. Eleştirel yorumlarda ise İran’daki Türk varlığından yeterince söz edilmediği, Al Karısı gibi Türk halk inanışlarının Fars kültürüyle ilişkilendirilmesinin kaynak gerektirdiği ve üç bölüm boyunca İran Türklerinin ihmal edildiği belirtilmiş. Ayrıca İran’ın kuzey ve kuzeybatısının tarihsel olarak Türkmen yerleşim bölgesi olduğu, Yavuz Selim ve Şah İsmail üzerinden tartışmalar yapılmış; Kürtler, Farslar ve Türkler arasındaki ortak İrani kültür mirası ve Newroz, Rüstem-Zal gibi motiflerin farklı halklarda kazandığı anlamlar üzerinde durulmuş. Bazı yorumcular videodaki bazı hayvan ve bitki adlarını düzeltmiş, zaman damgalı içerik listesi paylaşmış, önceki bölümlerin linklerini istemiş ve yayının devamını beklediklerini ifade etmiştir. Genel olarak yorumlar; teşekkür, beğeni, kültürel benzerlik vurgusu, eksik görülen noktalara dair eleştiri ve yeni bölüm talebi etrafında toplanmıştır.