Yayın Özeti

Hediye Levent, programına gazeteci ve akademisyen Soli Özel'i konuk aldı. Ortadoğu'daki son gelişmeler, özellikle İran'a yönelik saldırılar ve bölgesel dengeler üzerine bir söyleşi gerçekleştirdiler.

Soli Özel, Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail'in İran politikalarında hedef farklılıkları olduğunu belirtti. İsrail'in onlarca yıldır İran'ın bölgesel gücünü kırma hedefinde olduğunu, ancak ABD yönetiminin net bir hedef açıklayamadığını ifade etti. Trump yönetiminin, İsrail Başbakanı Netanyahu dahil olmak üzere, İran'la hesaplaşmak isteyen şahin kanattan etkilenmiş olabileceğini, ancak askeri yetkililerin savaşın risklerine dair uyarıları olduğunu aktardı. İran'ın saldırılara karşı etkili bir savunma stratejisi izlediğini ve savaşın uzamasının İran'ın lehine olabileceğini düşündüğünü söyledi.

İran Dışişleri yetkililerinin müzakere sinyalleri vermesini, Körfez ülkelerinin de arka planda diplomasi yürütmesini, tarafların savaşı sonlandırma arayışında olabileceğine işaret olarak değerlendirdi. Petrol fiyatlarındaki artışın küresel enflasyona etkisinin ve Trump'ın seçmen desteğini zorlayabileceğinin altını çizdi.

2003 Irak işgali ve Arap ayaklanmalarının ardından en kazançlı tarafın İran olduğunu vurgulayan Özel, İran'ın bölgedeki etki alanının (Bağdat, Şam, Beyrut, Hamas) 7 Ekim'den sonra daraldığını, ancak rejimin içeride bu süreçten güçlenerek çıkma ihtimali üzerinde durdu.

ABD'nin Babülmendep, Süveyş, Hürmüz gibi kritik noktaları kontrol etme stratejisi ve Çin'in enerji erişimini kısıtlama hedefi üzerine yorumların olduğunu, ancak ortada net bir Amerikan planı olmadığını, hatta senatörlere yapılan brifinglerde hazırlıksızlığın ortaya çıktığını belirtti. Venezuela ile İran'ın karıştırılmasını stratejik bir hata olarak nitelendirdi.

İsrail'in asıl hedefinin İran'ın bölgesel hegemonyasını mümkün olduğunca yok etmek olduğunu, Filistin meselesinde ise bir şey yapmayı hedeflemediğini ifade etti. Lübnan'da Hizbullah'ın zayıflayacağını, İsrail sınırına yakın bölgelerin insansızlaştırılmış bir alan haline gelebileceğini öngördü. İsrail'in İran'da rejim değişikliği hedeflediğini, bunun mümkün olmaması halinde kaosu tercih edebileceğini söyledi.

Gazze Savaşı sonrası Suudi Arabistan'ın normalleşmeden vazgeçtiğini, Körfez ülkelerinde İran belası bitti, İsrail belası başladı şeklinde bir algı oluştuğunu dile getirdi. Bu savaşın ardından üç ilişkinin kökten sorgulanacağını öne sürdü: İsrail-Körfez ülkeleri (özellikle BAE) ilişkileri, Körfez ülkeleri-ABD ilişkileri ve ABD-İsrail ilişkileri.

İsrail iç politikasında Netanyahu'nun seçimleri kazanabilecek konumda olduğunu, ancak savaşın istenmeyen sonuçları ortaya çıkarsa desteğinin azalabileceğini belirtti. Trump'ın, Netanyahu'nun kendisine siyasi maliyet çıkardığını düşünmesi halinde ona karşı tavır alabileceğini ifade etti.

Türkiye-İsrail ilişkilerine değinen Özel, İsrail'in bölgede kendisine eşit bir güç istemediğini, bunun gerçekçi olmadığını vurguladı. Doğu Akdeniz'deki gerilimin kaygı verici olduğunu, ancak tarafların savaş ateşi dindikten sonra daha sağduyulu davranabileceğini umduğunu söyledi. Türkiye'nin NATO üyeliği ve iki ülke arasındaki güvenlik eksenli ilişki temelinin hala geçerli olduğunu düşündüğünü ekledi.

İran'a kara harekatı ihtimalini düşük bulan Özel, böyle bir girişimin ABD iç politikasında kabul görmeyeceğini ifade etti. Çin ve Rusya'nın, İran'a sağladığı istihbarat desteğinin (data merkezleri koordinatları vb.) çok değerli olduğunu ve bu ülkelerin İsrail ile de iyi ilişkilere sahip olduğunu belirtti.

Son olarak, İsrail'in nükleer silah kullanma ihtimalinin çok tedirgin edici olduğunu, böyle bir durumun bölgedeki nükleer silahlanma yarışını tetikleyebileceğini vurgulayarak sözlerini tamamladı.