Yayın Özeti

Hediye Levent'in sunuculuğunda gerçekleştirilen konuşmada, İran'ın desteklediği silahlı gruplardan biri olan Haşdi Şabi ele alınıyor. Haşdi Şabi'nin ağırlıklı olarak Şiilerden oluştuğu, ancak içinde Sünniler, Hristiyanlar ve farklı etnik-dini kesimlerden grupların da bulunduğu belirtiliyor. Amerika ve İsrail'in Haşdi Şabi'nin tamamen silahsızlandırılmasını ve silah kullanma tekelinin devlete ait olmasını istediği, Irak yönetiminin de bunu söylediği ifade ediliyor. Eylül ayı sonuna kadar silahsızlandırma takvimi oluşturulduğu, ancak uzmanların bunun gerçekçi olmadığını uzun süredir dile getirdiği aktarılıyor. Başbakan Ali El Zeydi'nin siyasi acemiliği nedeniyle bu takvimi savunduğu, ancak sürecin pek de öyle gitmediği belirtiliyor.

Haşdi Şabi'nin silahsızlandırılmasıyla ilgili olarak eski Başbakan Nuri El Maliki, eski Başbakan Şia Sudani ve Bedir Tugayları lideri Hadi El Amiri'nin bir araya gelerek müzakerelere başladığı, silahların alınmayıp Haşdi Şabi'nin silahları kullanmayacağına dair söz vermesi noktasına gelindiği ifade ediliyor. Bu uzlaşmanın uygulanmasıyla ilgili garanti olmadığı, Iraklı uzmanların şimdiden bu işin yürümeyeceğini söylediği belirtiliyor. 2027'nin sonuna kadar silah teslim takvimi oluşturulduğu, TSK'nın 1 Temmuz 2027'ye kadar Irak'tan çekilmesi konusunda takvim üzerinde konuşulduğu, çekilme sürecinin Haşdi Şabi ve Irak devletinin de katıldığı bir komisyon tarafından izleneceği aktarılıyor.

Haşdi Şabi'nin elindeki silahları yabancılara, yabancı şirketlere, Amerikalılara karşı saldırılarda kullanmama sözü verdiği, ancak bunun yaptırımı olmadığı, herhangi bir küçük grubun bile silah kullanabileceği, varoluşsal tehdit hissedilirse anlaşmanın tek taraflı iptal edilebileceği belirtiliyor. Haşdi Şabi'nin elinde tanklar, füzeler dahil Irak ordusundan kat kat güçlü silah stokları olduğu, 200.000'den fazla silahlı adamın bulunduğu ifade ediliyor. Haşdi Şabi'nin uzun süre devam eden savaş hali nedeniyle Irak devletinin gerçekleştiremediği birçok hizmeti yerine getirdiği, bankaların para taşınmasından fırınlara un sağlanmasına, okulların açılmasına kadar her türlü hizmete dahil olduğu, dolayısıyla silahlı devlet dışı bir grup olmaktan çıkıp alternatif bir devlete dönüştüğü vurgulanıyor. Bu yapının içindeki grupların, şahısların, komutanların ilişkiler ağını, ticaret ağını, gücü, nüfuzu ve parayı teslim etmek istemediği, en önemli sorunun Haşdi Şabi'nin sahip olduğu güç ve para ağının kırılamaması olduğu belirtiliyor.

Amerika'nın bu konuyla ilgili iki farklı görüş olduğu, birinci görüşte olanların Amerikalıların mesele yatışsın diye göz yumacağını söylediği, çünkü Amerikalıların da Haşdi Şabi'nin öyle ha deyince silahı getirin denebilecek bir örgüt olmadığının farkında olduğu ifade ediliyor. 200 küsur bin erkeğin ailesini geçindirdiği, maaş aldığı bir yapı olduğu, Irak'ta yeni bir ordunun kurulması gerektiği, hala kurulamadığı, Haşdi Şabi dağıtılırsa IŞİD ve diğer unsurlar nedeniyle ciddi güvenlik zafiyeti ve yüz binlerce erkeğin işsiz kalması gibi problemler yaşanabileceği belirtiliyor. Kimilerinin ise Amerikalıların bunu tehdit olarak görüp Haşdi Şabi'nin silah depolarını vuracağını söylediği aktarılıyor. Nihai bir karara varılmamış olsa da Haşdi Şabi'nin Eylül sonuna kadar silahsızlandırılması takviminin iptal olduğu, 2028'e kadar uzayan yeni bir takvim olduğu, ancak içindeki süreçlerin belirsiz olduğu, sadece Türkiye'nin 1 Temmuz 2027'ye kadar Irak'tan çekilmesi ve çekilme sürecinin yakından gözlenmesi noktalarında mutabık kalındığı ifade ediliyor.

Bağdat'taki El Zeydi hükümetini rahatsız eden gelişmelerden birinin de Haşdi Şabi içindeki İran'la %100 paralel hareket eden gruplar olduğu, bu grupların savaşçılarıyla birlikte belki 20-30.000 kişi olduğu, bu grupların Suudi Arabistan'ın petrol tesislerine ya da önemli noktalarına Irak topraklarından saldırılar gerçekleştirdiği belirtiliyor.