Yayın Özeti

Hediye Levent'in sunduğu programda konuk Perver ile İranlı Kürt silahlı ve siyasi grupların genel grev çağrısı ele alındı. Çağrının, Jina Emini'nin ölümünün 4. yıldönümüne denk geldiği belirtildi. İranlı altı Kürt partisinin oluşturduğu ittifakın yaptığı bu çağrının, İran Kürdistan Demokrat Partisi, Kürdistan Özgür Yaşam Partisi, Pejak, Komele, Kürdistan Özgürlük Partisi ve Habat'ı kapsadığı ifade edildi. İran Komünist Partisi'nin Kürdistan fraksiyonunun ise bu ittifaka katılmadığı aktarıldı.

Grev çağrısının temel hedefleri arasında idam cezalarının durdurulması, Kürtlere yönelik baskıların son bulması ve kadın haklarının resmi hale gelmesi yer alıyor. Çağrının sadece esnafa yönelik olmadığı, öğrencilerin okula gitmemesi, işçilerin iş başı yapmaması ve memurların işe gitmemesi gibi hayatı durdurma eylemini kapsadığı belirtildi.

Jina Emini'nin İran'da sadece Kürtler için değil, tüm kadınlar ve halklar için sembol haline geldiği vurgulandı. Ölümünün ardından İran genelinde kitlesel gösteriler düzenlendiği ve en çok Kürt kentlerinde yoğunlaştığı ifade edildi. İran devletinin bu gösterileri kanlı şekilde bastırdığı ancak yine de geri adım atmak zorunda kaldığı aktarıldı.

İran Özgürlük Konseyi'nin çağrıya destek verdiği, ancak Pehlevi'ye yakın cumhuriyetçi kesimlerin ve bazı muhalif grupların çağrıyı görmezden geldiği belirtildi. İnsan hakları örgütlerinin haberlerinde İran devlet güçlerinin esnaf odalarına ve meslek kurumlarına baskı uyguladığı bilgisi paylaşıldı.

Pejak'ın 2012'den bu yana İran devletiyle resmi ateşkesi olduğu ancak zaman zaman çatışmalar yaşandığı ifade edildi. Pejak'ın son dönemde 12 suikast eylemi gerçekleştirdiği ve bunun ateşkesi bozmadığını iddia ettiği aktarıldı. Pejak'ın entegrasyon ve demokratik İran'dan yana olduğunu söylediği ancak eylemlerinin farklı bir tablo çizdiği belirtildi.

İran KDP'si ile Pejak arasında ideolojik farklılıklar bulunduğu, KDP'nin federalizmden bahsederken Pejak'ın entegrasyondan yana olduğu ifade edildi. Geçmişte bu örgütler arasında kanlı çatışmalar yaşandığı hatırlatıldı.

İran'daki sivil hareketlerin potansiyelinin test edileceği, grev çağrısının orta ve uzun vadeli bir hazırlık eylemi olduğu değerlendirildi. İran içindeki örgütsüz kesimin dinamizminin göz ardı edilemeyeceği ancak bu kesimin örgütlü bir yapıya dönüşüp dönüşemeyeceğinin belirsiz olduğu vurgulandı.

İran'daki Kürt grupların iç savaş veya bölünme senaryolarında ne kadar etkili olabileceği tartışıldı. Suriye örneğinde olduğu gibi İran devlet güçlerinin zayıflaması durumunda Kürt kentlerinin kontrolünün kim tarafından sağlanacağı sorusu gündeme getirildi. Geçmişte alan kapma kavgası nedeniyle örgütler arasında kanlı çatışmalar yaşandığı hatırlatıldı.

Türkiye'deki açılım süreciyle bağlantılı olarak İran'ın tutumunun belirsiz olduğu, resmi açıklama yapılmadığı ancak arka planda görüşmeler olabileceği ifade edildi. Türkiye dahil çeşitli ülkelerin İran'ı Kürtlere yönelik baskılar konusunda uyardığı ve İranlı Kürt grupların İsrail'e yaklaşabileceği telkininde bulunduğu aktarıldı.