Kürtler
İran Kürt açılımı yapmaya mı hazırlanıyor? Gazeteci yazar Perwer Armed ile konuşuyoruz.
Yayın Özeti
Hediye Levent'in sunuculuğunda gerçekleşen yayında gazeteci yazar Perver Armed konuk olarak yer aldı. Yayında Türkiye ve İran'ın Kürt meselesine yönelik ortak güvenlik politikaları ve bölgedeki gelişmeler ele alındı.
İran İçişleri Bakanı İskender Mümini'nin Ankara ziyareti ve mevkidaşı Mustafa Çiftçi ile görüşmesi kapsamında, PKK'nın tüm uzantılarının tasfiye sürecinin takip edildiği ve Pejak'ın da bu sürece dahil olması gerektiği açıklandı. İran tarafı ilk kez Türkiye'deki sürece açık destek verdiğini belirtti.
Öcalan'ın iki gün önce İmralı'dan yaptığı açıklamada Pejak'ın meşru savunma hakkını devam ettirmesi ve örgütlenmesini sadece Kürt kentlerine değil bütün İran'a yayması gerektiğini söylediği aktarıldı. Bu açıklamanın Pejak'ın geleceğine dair önemli işaretler içerdiği değerlendirildi.
SDG'nin entegrasyon sürecinin yaklaşık bir yıl sürdüğü hatırlatılarak, Pejak için de benzer uzun bir sürecin beklendiği belirtildi. İran Kürdistan Demokrat Partisi ve Komele gibi köklü partilerin silahlı güçlerinin sadece savunma amaçlı olduğunu ve garanti verilmesi halinde sivil siyasete dönüşebileceklerini ifade ettikleri kaydedildi.
Bafıl Talabani'nin Tahran ziyareti ve Neçirvan Barzani'nin Süleymaniye ziyaretiyle KDP ve KYB arasında yakınlaşma sağlandığı, bölge hükümetinin kurulması için doğru yola girildiği aktarıldı. Peşmerge güçlerinin entegrasyonunun %75-80 oranında tamamlandığı bilgisi paylaşıldı.
İran'da Cumhurbaşkanı Yardımcılığına ilk kez hem Kürt hem Sünni bir ismin atanması, Deniz Kuvvetleri Komutanının ilk kez Kürt ve Sünni olması gibi gelişmelerin sessiz bir Kürt açılımının işaretleri olduğu değerlendirildi.
Amerika'nın 30 Eylül'e kadar Irak'tan çekilmesiyle güvenlik dinamiklerinin değişeceği, İran Kürdistan bölgesine yapılan drone saldırılarının savaşın başlangıcından bu yana 1000'i aştığı belirtildi. Türkiye'nin Kalkınma Yolu Projesi ve Kerkük-Banyas petrol hattının güvenliği açısından bölgedeki istikrarın önemine dikkat çekildi.
Dört ülkede bölünmüş Kürt bölgelerinde benzer bir stratejinin uygulandığı, buna Şam Modeli adı verildiği ve Kürt silahlı güçlerinin silahsızlandırılarak entegre edilmesinin hedeflendiği ifade edildi. Türkiye ve İran'ın artık farklı otoyollarda değil aynı yolda hareket ettiği vurgulandı.
İzleyici yorumları
Bu yayın için izleyiciler toplamda 98 yorumda bulunmuş. 36393 defa izlenen yayın 886 kişi tarafından beğenilmiş.
Yorumlar genel olarak üç ana grupta toplanıyor:
İran'a yönelik şüphe ve güvensizlik: Birçok yorumcu İran'ın Kürtlere yönelik açılım söylemini samimiyetsiz buluyor. İran'ın geçmişte Kürtlere ihanet ettiği, PKK/PJAK ile ilişkili olduğu, sözde açılımlarla Kürtleri pasifize etmeye veya tuzağa düşürmeye çalıştığı ifade ediliyor. İran'a güvenilmemesi gerektiği, İsrail ve ABD'den uzaklaşmak için bu söylemi kullandığı öne sürülüyor.
Türkiye'ye yönelik eleştiriler: Bazı yorumcular Türkiye'nin Kürtlerin önündeki en büyük engel olduğunu, Türkiye ve İran'a güven olmayacağını belirtiyor. Türk milliyetçiliği ve askeri yapıya yönelik sert eleştiriler içeren yorumlar da mevcut.
Programa yönelik değerlendirmeler: Bir kısım izleyici programı beğendiğini ve teşekkür ettiğini belirtirken, bazıları yayının çok uzatıldığını, sıkıcı olduğunu veya İsrail ve ABD gibi diğer aktörlerin yeterince ele alınmadığını ifade ediyor. Konuk Perwer Armed'in bazı değerlendirmeleri de eleştiriliyor.
İran'daki Kürt bölgesine dair itirazlar: Bir yorumcu, İran'da Kürt bölgesinde kepenk indirildiği iddiasının gerçeği yansıtmadığını, bölgede ticaretin ve günlük yaşamın normal seyrettiğini, farklı etnik grupların iç içe yaşadığını uzun bir açıklamayla savunuyor.
Kürt meselesinin tarihine dair görüşler: Bir yorumcu, Kürt kimliğinin ve Kürdistan tanımının tarihsel olarak Türklerin bölgeye gelmesinden sonra ortaya çıktığını öne süren uzun bir tarih tezi paylaşıyor.
Genel duygusal tepkiler: Pişmerge kelimesinin gençler için kullanılmaması temennisinde bulunan, Öcalan'a ve demokratik entegrasyon projesine atıf yapan, bölgede yeni bir savaşın başlayacağını öngören yorumlar da yer alıyor.
