Yayın Özeti

Hediye Levent, Suudi Arabistan ile Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) arasındaki gerilimi ve bölgesel etkilerini analiz ediyor. Bu gerilimin basit bir komşu kavgası olmadığını, bölge politikalarının hangi yaklaşımla (çatışmacı mı uzlaşmacı mı) şekilleneceğine dair temel bir mücadele olduğunu vurguluyor. Gerilim, bir tarafta Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan'ın; diğer tarafta ise BAE ve İsrail'in yer aldığı bir cepheleşmeyi hızlandırmış durumda.

Suudi Arabistan'ın, 2019'daki Aramco saldırıları sonrası dış politikasını zorunlu barış veya çatışmasız dış politika olarak adlandırılan uzlaşmacı bir yaklaşıma evirdiği, bölgede istikrarı öncelediği ve çeşitli ülkelerdeki silahlı gruplara desteği kestiği anlatılıyor. BAE ise Yemen, Libya ve Sudan'da devlet dışı silahlı aktörleri desteklemeye devam eden, müdahaleci politikalarını sürdürüyor.

Çatışmanın patlak noktası Yemen olmuştur. İki ülke başlangıçta Yemen'e birlikte müdahale etmiş, ancak BAE, Güney Geçiş Konseyi'ni organize ederek ve İsrail ile işbirliği yaparak (istihbarat üsleri, dinleme merkezleri kurarak) Suudi Arabistan'dan ayrışmıştır. Suudi Arabistan'ın İran'la uzlaşması ve Husiler'le barış sürecine girmesi, BAE'nin Yemen'deki konumunu daha da belirginleştirmiş ve sonunda Suudi Arabistan'ın baskısıyla BAE Yemen'den çekilmek zorunda kalmıştır.

Gerilimin bir diğer kritik boyutu, BAE-İsrail işbirliğinin Kızıldeniz ve Bab'ül Mendep Boğazı'ndaki stratejik hamleleridir. SomaliLand'in tanınması girişimleri ve bölgedeki liman/üs faaliyetleri, Mısır'ın Süveyş Kanalı gelirlerinden Suudi Arabistan'ın petrol nakliye hatlarına kadar geniş bir coğrafyayı tehdit etmekte ve Suudi Arabistan, Mısır, Türkiye gibi ülkeleri endişelendirmektedir.

Gerilim, müttefik arayışlarını da şekillendirmiştir. Suudi Arabistan Türkiye ve Pakistan ile yakınlaşırken, BAE Hindistan ile ilişkilerini güçlendirmektedir. Mısır, BAE'den aldığı büyük desteğe rağmen Suudi Arabistan'a yaklaşma eğilimindedir. Müslüman Kardeşler meselesi de iki ülke arasında uzun süre ortak politika oluşturmuş, ancak Suudi Arabistan'ın istikrar odaklı yaklaşımıyla ayrışma başlamıştır. Cemal Kaşıkçı olayı da bu bağlamda değerlendirilmektedir.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın BAE ziyareti, Türkiye'nin bu gerilimde dengeleyici bir rol üstlenerek, özellikle İsrail'in bölgedeki etkisinin dengelenmesi ve bir uzlaşma sağlanması yönünde atılmış önemli bir adım olarak yorumlanmaktadır.