Yayın Özeti

Hediye Levent'in sunuculuğundaki programda, araştırmacı Mehmet Alaca ile Irak Başbakanı Ali El Zeydi'nin Ankara ziyareti masaya yatırılıyor. Program, bölgede 7 Ekim'den bu yana yaşanan gelişmeler ve Türkiye'yi yakından ilgilendiren konular çerçevesinde şekilleniyor.

Mehmet Alaca, bölgede iki ana trendin öne çıktığını belirtiyor. Birincisi, parçalı yapıya rağmen merkezi güçlü devletlerin yükselişi ve bu devletlerin devlet altı grupları (milis güçler, silahlı örgütler) sistemin dışına itme eğilimi. Bu eğilimin Hamas, Hizbullah ve Suriye'deki İran yanlısı milislerin ardından PKK'nın silahsızlanma süreci ve Irak'taki milis güçlerin devlete entegrasyonu ile devam ettiğini ifade ediyor. Bu durumun, İran'ın bölgedeki varlığının azalması ve ABD'nin güçlü, pratik aktörlerle çalışma arzusuyla da uyumlu olduğunu vurguluyor.

İkinci trend ise ABD Başkanı Trump'ın, Asya'ya yönelebilmek için Ortadoğu'da güvenilir ve kontrollü bir yapı arzusu. Alaca, ABD'nin bölgeyi üç eksene böldüğü bir tahayyül olduğunu söylüyor: Güneyde Suudi Arabistan, kuzeyde (Irak ve Suriye) Türkiye, batıda ise İsrail. Bu çerçevede Türkiye'nin etki alanının doğal olarak güçlendiğini ve önümüzdeki dönemde daha da artacağını öngörüyor.

Zeydi'nin ziyaretini bu genel resme oturtan Alaca, Zeydi'nin ilk ziyaretini Washington'a yapmasının, dengeyi Washington lehine kurma isteğini gösterdiğini belirtiyor. Ziyaretin ana gündem maddelerini ise şöyle sıralıyor:

• Enerji: 1973 tarihli petrol boru hattı anlaşmasının sona ermesi nedeniyle yeni bir yıllık anlaşma imzalanması ve daha kapsamlı bir anlaşma için zemin hazırlanması.
• Kalkınma Yolu Projesi: Projenin finansman modeli ve sınır kapısının belirlenmesi. Bu projenin, iki ülke arasındaki ticareti stabilize edeceği ve ilişkileri zorunlu olarak kurumsallaştıracağı ifade ediliyor.
• PKK Meselesi: Irak'ın, özellikle PKK'nın silahsızlanma sürecinde daha fazla sorumluluk alması bekleniyor. Bu kapsamda Kandil, Mahmur ve Sincar gibi bölgelerde güvenlik boşluğu oluşmaması için Bağdat ve Erbil yönetimlerinin inisiyatif alması gerektiği vurgulanıyor.
• Su Anlaşması: Sudani döneminde imzalanan çerçeve anlaşmanın finansman mekanizmasının somutlaştırılması ve 1 Eylül'de yürürlüğe girmesi bekleniyor.

Programın ilerleyen bölümlerinde, Irak ve Suriye arasında Kerkük-Banyas petrol boru hattı gibi projelerle ekonomik bağlantısallığın artırılmasının ABD tarafından desteklendiği belirtiliyor. Ayrıca, Türkiye'nin bölgede Irak ordusunun eğitilmesi ve Haşdi Şabi ile temaslar gibi konularda daha aktif bir rol üstlenmesi bekleniyor. Son olarak, Türkiye'nin bölge politikasında Arap Baharı dönemindeki hatalardan ders alarak daha realist bir çerçeve izlemesi gerektiği vurgulanıyor.