Yayın Özeti

Hediye Levent'in sunduğu programa, askeri ve stratejik konular üzerine uzman olan konuk Suat Delgen katılmıştır. Programın ana konusu, Suriye sahasında Türkiye ve İsrail arasındaki nüfuz mücadelesi ve bu çerçevede yaşanan gerilimdir.

Suat Delgen, İsrail'in temel dış politika ve güvenlik stratejisinin derin bir güvenlik kaygısı üzerine inşa edildiğini belirterek başlamıştır. İsrail'in coğrafi olarak stratejik derinliğinin olmaması, etrafının kendince düşmanlarla çevrili olması ve hava sahasının eğitim için yetersiz kalması gibi faktörlerin İsrail'i sürekli tetikte olmaya ve güvenlik odaklı agresif politikalar izlemeye ittiği vurgulanmıştır. 1982'deki Oded Yinon raporu örneği verilerek, İsrail'in bölgedeki devletleri parçalama stratejisinin uzun bir geçmişi olduğu ifade edilmiştir.

Suriye'deki mevcut geçici yönetim (Ahmet Eş-Şara yönetimi) döneminde, İsrail'in Suriye'nin güneyinde, özellikle Golan Tepeleri civarında, bir güvenlik kuşağı oluşturmaya çalıştığı tartışılmıştır. Bu kapsamda, İsrail ile Suriye arasında ABD'nin de desteğiyle bir güvenlik anlaşmasının imzalanmasının beklendiği ve bu anlaşmanın Suriye'nin güneyinde silahsızlandırılmış bölgeler ve İsrail kontrolünde bir hava sahası öngördüğü aktarılmıştır. Suat Delgen, bu anlaşmanın Suriye'de federal bir yapılanmanın önünü açabileceğini ve Dürzilerden sonra diğer etnik grupların da benzer özerklik taleplerinde bulunabileceğini öne sürmüştür.

Türkiye'nin bu süreçteki pozisyonu ele alınmıştır. Türkiye'nin, merkezi hükümetin otoritesinin zayıflamasından ve Suriye'nin parçalanma ihtimalinden endişe duyduğu, ancak aynı zamanda İsrail'in meşru güvenlik kaygılarını da dikkate alan bir diplomasi izlemesi gerektiği vurgulanmıştır. İki ülke arasında yakın vadede doğrudan bir askeri çatışma beklenmediği, bunun yerine deconfliction (çatışmayı önleme) mekanizmalarının devreye girebileceği ifade edilmiştir. Türkiye'nin Suriye'de kalıcı bir askeri üs kurma veya hava sahasını kontrol etme planlarının ise şu anki koşullarda somut bir tehdit algısına dayanmadığı ve IŞİD benzeri bir tehdidin yeniden canlanması durumunda gündeme gelebileceği değerlendirilmiştir.

Programda ayrıca, İsrail'in bölgedeki agresif politikalarının Mısır, Ürdün ve Lübnan'da da huzursuzluğa yol açtığı, Mısır'ın Sina Yarımadası'na yönelik endişeleri nedeniyle Arap NATO'su fikrini tekrar gündeme getirdiği ancak Arap dünyasındaki iç çekişmeler ve İsrail ile iyi ilişkileri olan ülkelerin karşı çıkması nedeniyle bunun gerçekleşmesinin zor olduğu tartışılmıştır.

Suriye Demokratik Güçleri (SDG) ve özerklik tartışmalarına da değinilmiş, SDG içindeki Arap aşiretlerinin desteğinin istikrar arayışına bağlı olduğu ve bölgenin ekonomik değeri göz önüne alındığında bu yapıların geleceğinin belirsiz olduğu ifade edilmiştir. Türkiye'nin sahada askeri varlığını, ilerleyen dönemde eğitim unsurlarına dönüştürerek sürdürmesinin olası bir senaryo olduğu belirtilmiştir.

Soru-cevap kısmında, İsrail'in Türkiye'de Hamas'a yönelik bir operasyon düzenlemesinin düşük bir ihtimal olduğu, olası bir İsrail-Suriye anlaşmasının gerilimi düşürebileceği, İran'ın mevcut iç sorunları nedeniyle bölgesel manevra kabiliyetinin sınırlı olduğu ve Kıbrıs meselesinin Türkiye-İsrail gerilimine dahil olma ihtimali gibi konular ele alınmıştır.