Hediye Levent, Prof. Dr. Mehmet Azimli ile Müslümanların Engizisyonu adlı dört ciltlik kitap serisi üzerine bir söyleşi gerçekleştiriyor. Konuşmada, İslam tarihi boyunca farklı düşünceleri nedeniyle baskıya, işkenceye ve ölüme maruz kalan bilim insanları, filozoflar ve dini alimler ele alınıyor. Mehmet Azimli, bu kitabı yazma nedenini, Türkiye'de ve İslam dünyasında farklı düşünenlere yönelik baskıların artması ve tarihte benzer olayların yaşanmış olması olarak açıklıyor.
Azimli, İslam tarihinde farklı fikirlerinden dolayı öldürülen, sürgüne gönderilen veya işkence gören 200'den fazla bilim insanı ve alimin hikayesini anlattığını belirtiyor. Özellikle İbn Sina, İbn Rüşd, Ebu Hanife gibi önemli isimlerin yaşadığı zulümlerden bahsediyor. Ayrıca, Osmanlı döneminde de benzer baskıların yaşandığını, örneğin Piri Reis'in idam edilmesi veya Takiyüddin'in rasathanesinin yıkılması gibi olayları örnek gösteriyor.
Konuşmada, İslam dünyasında bilim ve felsefenin gelişmesinin önündeki engellere de değiniliyor. Mehmet Azimli, bilim insanlarının din adamları tarafından nasıl engellendiğini ve bu durumun İslam medeniyetinin gerilemesine neden olduğunu vurguluyor. Ayrıca, günümüzde de benzer baskıların devam ettiğini, özellikle dijital çağda bilgiye erişimin kolaylaşmasıyla birlikte gençlerin geleneksel dini anlayışlardan uzaklaştığını ifade ediyor.
Son olarak, Türkiye'de ilahiyat fakültelerinde felsefe ve sosyal bilimler derslerinin azaltılması, tarikatların etkisinin artması gibi konulara da değiniliyor. Mehmet Azimli, bu durumun ilahiyat eğitimini olumsuz etkilediğini ve gençlerin sorgulayıcı bir bakış açısından uzaklaştığını belirtiyor.
Söyleşi, izleyicilerden gelen sorularla devam ediyor ve İslam dünyasında yaşanan zulümlerin günümüzdeki yansımaları, Alevilere yönelik baskılar ve kadın bilim insanlarının maruz kaldığı zulümler gibi konulara da değiniliyor.
Bu yayın için izleyiciler toplamda 85 yorumda bulunmuş. 11715 defa izlenen yayın 647 kişi tarafından beğenilmiş.
Yorumların özeti:
Yorumlar, Hediye Levent'in konuğu Mehmet Azimli'nin Müslüman Engizisyonu konulu yayını etrafında yoğunlaşmıştır. Bir grup izleyici, konuşulanları destekleyerek, İslam tarihindeki belirli olayları (Hz. Muhammed dönemindeki muhaliflerin öldürülmesi, Emevi-Abbasi dönemlerindeki baskılar, mezhep çatışmaları vb.) İslami engizisyon örnekleri olarak yorumluyor ve bu tür eleştirel tarih okumalarını değerli bulduklarını ifade ediyor. Bu kesim, dinin barışçıl söylemleri ile tarihsel pratikler arasındaki çelişkilere dikkat çekiyor ve aydınlanma ihtiyacını vurguluyor.
Diğer bir grup izleyici ise bu yaklaşımı şiddetle eleştiriyor. Eleştiriler, engizisyon teriminin Hristiyanlığa özgü kurumsal bir yapıyı ifade ettiği ve İslam tarihine uygulanamayacağı, olayların bağlamından koparılarak yanlış yorumlandığı, konunun kasıtlı olarak din düşmanlığı için kullanıldığı ve Türkiye'deki Kemalist dönem gibi başka baskı rejimlerinin görmezden gelindiği noktalarında toplanıyor. Bu yorumlar, konuşmacıyı salakça, spekülatif veya ilmi derinlikten yoksun olarak nitelendirip, amacının İslam'a saldırmak ve ün kazanmak olduğunu ima ediyor.
Yorumlarda ayrıca, konuşmacının cesareti ve emeği takdir edilirken, ses kalitesi gibi teknik sorunlara da değiniliyor. Bazı yorumcular, güncel siyasi olaylarla (KHK'lar, Başbağlar katliamı, Sivas Madımak olayı gibi) paralellikler kurarak tartışmayı genişletiyor.