Yayın Özeti

Yayın, II. Mahmud dönemindeki askeri modernleşme çabalarına odaklanıyor. Sunucu Hediye Levent ve konuk Birol Başkan, yeniçeri ocağının kaldırılması sürecini ve ardından yaşananları derinlemesine analiz ediyor.

II. Mahmud'un Stratejisi ve Esame Meselesi: Konuşma, II. Mahmud'un yeniçerileri yalnızlaştırma stratejisinin bir parçası olan esame (yeniçeri maaşı) düzenlemesiyle başlıyor. Mahmud, ölen yeniçerilerin maaşlarının (esame) alınıp satılmasını yasaklayarak, bu maaşlardan nemalanan İstanbul'daki nüfuzlu ailelerin desteğini kazanmayı hedefliyor. Bu sayede yeniçerileri toplumsal olarak izole ediyor.

Asıl Çıban Başı: İstanbul Elitleri: Birol Başkan, asıl sorunun yeniçeriler veya ayanlar değil, imparatorluğun tepesindeki, nesiller boyu devlet kademelerini işgal eden aileler olduğunu vurguluyor. Beşik ulemalığı ve Mehmet Akif'in şiirleriyle örneklendirilen bu nepotizm ve liyakatsizlik, modernleşmenin önündeki en büyük engel olarak tanımlanıyor. Bu yapının bir aristokrasi olmadığı, konumlarını her an kaybedebilecekleri için daha da yozlaştırıcı olduğu belirtiliyor.

Modern Ordu Kurma Çabaları ve Karşılaşılan Zorluklar: Yeniçeri ocağının kaldırılmasının ardından kurulan Asakir-i Mansure-i Muhammediye ordusunun en büyük sorununun eğitimli subay eksikliği olduğu anlatılıyor. II. Mahmud'un bu sorunu çözmek için açtığı okullar ve Avrupa'ya öğrenci gönderme çabaları detaylandırılıyor. Ancak, subay yetiştirme sisteminin yetersizliği, alaylı-mektepli çatışması ve yabancı subaylara duyulan güvensizlik gibi sorunların orduyu zayıflattığı ifade ediliyor.

Kırım Savaşı'nda Ordunun Durumu: Yayında, modernleşme çabalarının sonuçlarının en net görüldüğü yer olarak Kırım Savaşı örneği veriliyor. Savaşta görev alan sadece 14 tane modern eğitimli subay bulunması, üst kademedeki alaylı subayların bu genç subaylara uyguladığı mobbing ve ordudaki yaygın yolsuzluk (Abdi Paşa ve Zarif Mustafa Paşa örnekleri) ayrıntılı olarak tartışılıyor.

Uzun Vadeli Başarı ve Miras: Tüm bu olumsuzluklara rağmen, Osmanlı modernleşmesinin nihayetinde başarılı olduğu savunuluyor. I. Dünya Savaşı'nda sanayi ve nüfus bakımından çok daha güçlü devletlere karşı uzun süre direnebilmesi ve ardından Kurtuluş Savaşı'nı vererek Cumhuriyet'i kurabilmesi, bu modernleşmenin bir başarısı olarak gösteriliyor. Ayrıca, ordunun halktan kopuk olmamasının ve aristokrasinin olmamasının Türkiye'yi büyük bir devrimden koruduğu yorumu yapılıyor.