Name: Ve Tanrı Orta Doğu'yu Yarattı! İran: Devlet ve Din - 3 Dr. Birol Başkan ile konuşuyoruz
Uploaded: 2025-10-01T09:27:23+00:00
Description: Ve Tanrı Orta Doğu'yu Yarattı! İran: Devlet ve Din - 3 Dr. Birol Başkan ile konuşuyoruz

Ve Tanrı Orta Doğu'yu Yarattı! İran: Devlet ve Din - 3 Dr. Birol Başkan ile konuşuyoruz

01 Eki 2025

Yayın Özeti
Hediye Levent'in sunuculuğunda, siyaset bilimci Dr. Birol Başkan'ın konuk olduğu programda, İran'da din ve devlet ilişkisinin tarihsel gelişimi ele alındı. Sünnilik ve Şiilik ayrımının temelleri, peygamber sonrası halifelik mücadelesi ve bu mücadelenin mezhepsel ayrışmaya etkileri üzerinde duruldu. Emevi ve Abbasi dönemlerindeki din-devlet ilişkileri, Şiilikte imamet kavramı ve gaybet dönemi gibi konular detaylandırıldı.
Selçukluların Ortadoğu'ya gelişiyle Sünni İslam'ın devletleşme süreci, Osmanlı İmparatorluğu'nun din politikaları ve Safavi Devleti'nin İran'ı Şiileştirme çabaları anlatıldı. Safavi sonrası dönemde Şii ulemanın bağımsızlaşması, hiyerarşik yapılanması ve tüccar sınıfıyla kurduğu ittifakın İran'ın modern dönemdeki yapısını nasıl şekillendirdiği vurgulandı. Tütün protestosu örneği üzerinden ulemanın siyasi gücüne değinildi.
Programda ayrıca, Ruhullah Humeyni'nin yükselişi, Velayet-i Fakih tezi ve 1979 İran İslam Devrimi'nin arka planı tartışıldı. Humeyni'nin sürgün yılları, devrim sürecindeki rolü ve İran İslam Cumhuriyeti'nin teokratik yapısının oluşumu analiz edildi. Son bölümde, Birol Başkan'ın yeni dijital platformu tanıtıldı ve dinleyicilerden gelen sorular yanıtlandı.

Youtube'ta aç

İzleyici yorumları

Bu yayın için izleyiciler toplamda 29 yorumda bulunmuş. 3743 defa izlenen yayın 284 kişi tarafından beğenilmiş.

Hediye Levent'in YouTube kanalındaki bu yayının transkriptine ve yorumlara dayanarak, içeriğin siyaset bilimci Dr. Birol Başkan'ın katıldığı, Sünnilik ve Şiilik ayrımının tarihsel, siyasi ve teolojik temellerini ele alan kapsamlı bir program olduğu anlaşılıyor.

Programın İçeriği ve Akışı:

Program, İslam tarihindeki kritik dönüm noktaları üzerinden ilerliyor:

* Köken Ayrımı: Sünnilik ve Şiilik ayrımının temelleri, hilafet-imamet tartışmaları.

* Erken Dönem: Emeviler ve Abbasiler döneminde din-devlet ilişkisi.

* Şiilikte İmamet: Şiilikte imamet kavramı, mezhepsel ayrımlar ve gaybet (saklanma) dönemi.

* Kur'an'ın Yaratılmışlığı: Abbasiler dönemindeki Kur'an'ın yaratılmış olup olmadığı tartışmasının siyasi boyutu.

* Selçuklu ve Osmanlı Etkisi: Selçukluların Ortadoğu'ya gelişi ve mezhep politikaları, Osmanlı İmparatorluğu'nun yükselişi ve Sünni kimlik inşası.

* Safavi Devleti ve İran'ın Şiileşmesi: Safavi Devleti'nin kuruluşu, İran'ın Şiileşme süreci ve bu süreçte ulemanın (din alimleri) güçlenmesi.

* Modern Dönem: Tütün Protestosu gibi olaylarla ulemanın siyasi gücünü göstermesi, Ruhullah Humeyni'nin yükselişi ve Velayet-i Fakih (Fakihin Vesayeti) tezi.

* 1979 İran İslam Devrimi: Devrim süreci ve sonuçları.

* Soru-Cevap: İzleyici sorularının cevaplandığı bölüm.

Yorumlardan Çıkan Ana Temalar:

1. Takdir ve Teşekkür: Birçok kullanıcı (@kevser2379, @ahmetdikmen4540, @lordiboker2462, @MuharremPalaz vb.) programın kalitesinden, içeriğinden ve Dr. Birol Başkan'ın anlatımından övgüyle bahsediyor. Özellikle bu tür derinlikli tarih ve siyaset programlarının artması temenni ediliyor.

2. İçerikle İlgili Tartışma ve Düzeltmeler:

* @fatihyeniden77, Dr. Başkan'ın Sünni İslam'a dair bazı yorumlarını (halifeliğin siyasi rolü, Emevi-Abbasi geçişi, ümmet anlayışı vb.) eleştirerek detaylı bir açıklama yapmış. Bu, konunun izleyicilerde nasıl tartışma yarattığını gösteriyor.

* @alperonursev7389, 1979 İran Devrimi'ne dair farklı bir tarihsel perspektif sunarak, devrimin ilk kıvılcımının solcu gruplar olduğunu ve Humeyni taraftarlarının süreci nasıl ele geçirdiğini anlatıyor.

3. Mezhep ve Kimlik Tartışmaları:

* @star-mm1wm ve @behiran2252 yorumlarında İran'ı ve İslam'ı tartışıyor. @behiran2252, İran'da İslami rejim sona ererse halkın Zerdüştlüğe dönebileceğini iddia eden tartışmalı bir yorum yapıyor.

* @canffrr333, programda geçen Türkiye'den Ermeni ve Rumların çıkarılması ekonomik nedenlerle açıklandı ifadesine atıfta bulunarak, karşılıklı nüfus hareketlerinin sadece ekonomik nedenlerle açıklanamayacağını ima ediyor.

4. Kişisel ve Hafif Yorumlar:

* @begumbelgin8769 hem programı beğendiğini belirtmiş hem de Dr. Başkan'ın gayleştirir ifadesini eleştirmiş, hem de ekranda gördüğü bebeği sevdiğini yazmış.

Genel Değerlendirme:

Bu transkript ve yorumlar, Hediye Levent'in kanalının, geleneksel medyada derinlemesine ele alınmayan karmaşık tarihsel ve siyasi konulara odaklandığını gösteriyor. Program, İran ve Şiilik tarihine dair kapsamlı bir çerçeve sunmuş ve izleyicileri hem bilgilendirmiş hem de tartışmaya teşvik etmiş görünüyor. Katılımcı ve eleştirel yorumlar, izleyici kitlesinin konuya ilgili ve bilgili olduğuna işaret ediyor.